کشاورزی نوین

New Agriculture

کلزا(بیماری ها و آفات)

حشرات گرده‌افشان و كلزا

حشرات
خسارت جدی به گیاه کلزا موقعی اتفاق می افتد که جمعیت سوسک های ککی به حداکثر خود برسد این سوسک ها از گیاهک تازه جوانه زده کلزا تغذیه می کند این زمان مصادف با اردیبهشت تا خرداد است .
سوسک های بالغ از لپه های کلزا و اولین برگ حقیقی کلزا تغذیه می کنند و باعث ظهور سوراخ بزرگی در گیاه می شود و گیاهک که شدیداً صدمه دیده ممکن است بمیرد و گیاهانی که کمتر خسارت دیده اند از کاهش قدرت رشد رنج خواهند برد . هوای آفتابی و داغ باعث فعالیت حشرات برای تغذیه می شود در صورتیکه هوای خنک ومرطوب تغذیه حشرات را کاهش داده و مساعد برای رویش محصول کشاورزی است هوای خشک و گرم باعث پژمردگی و مرگ گیاهی شده و در نتیجه قسمتی از محصول کشاورزی را از دست خواهیم داد .
در بعضی موارد توسعه بیماری در یک مزرعه از حرکت حشرات از یک گیاه به گیاه دیگر اتفاق می افتد که در این مورد ممکن است کل مزرعه سریعاًمورد هجوم قرار گیرد .
خسارت جدی معمولاً وقتی گیاه از مرحله گیاهچه (جوانه زنی ) گذشته، اتفاق نمی افتد زمانی که گیاه کلزا با قدرت رشد نماید، سوسک فقط می تواند باعث ریزش برگ ها شود . تاثیر عمده زمانی اتفاق می افتد که لاروهای این سوسک از ریشه گیاه تغذیه می کند .
گاهگاهی در مرداد ماه تعداد زیادی از سوسک های بالغ تازه پوست اندازی شده بطرف گیاه کلزای نیمه رس حرکت کرده و اپیدرم ساقه ، برگ ها و نیام ها را می جوند که ممکن است باعث خرد شدن نیام و دانه های ریز شوند . در اکثر سال ها محصول کشاورزی به حد کافی از رشد می رسند تا از خسارت جدی بگریزند .
تناوب زراعی می تواند تلفات ناشی از سوسک ککی در گیاهان را کاهش دهد . یک بستر خوب یا مواد غذایی کافی برای گیاه کمک خواهد کرد که از خسارت سوسک در مرحله جوانه زنی که حساس به آن حشره است در بهار بگریزد .
وجود چند تائی از سوسک ککی یا چند سوراخ ایجادشده توسط آن در یک گیاهچه نگران کننده نیست بنابراین اگر سوسک ها زیاد باشند و حدود ۲۵ درصد از برگ ها را سوراخ نموده به زمین بیافتند در کلزا این خسارت اقتصادی است و بایستی سریعاً کنترل گردد . کلید کنترل سوسک ککی نظارت مکرر در مرحله حساس جوانه زنی می باشد .
گاچو – گاچو پلاتینوم – هلیکس اکسترا سموم ضد عفونی کننده بذور ثبت شده در کلزا می باشد. در عملیات آفت کشی از سمومی استفاده کنید که به زنبور عسل آسیب نرساند.

كلزا گياهي است كه هم خود گشن است (يعني اندام‌هاي ماده هر بوته توسط اندام‌هاي نر همان بوته بارور مي‌شود) و هم دگرگشن (اندام‌هاي ماده هر بوته با اندام‌هاي نر گرده گل بوته ديگر بارور مي‌شود.

زنبور عسل يكي از مهم‌ترين حشرات گرده‌افشان به حساب مي‌آيد.

افزايش عملكرد كلزا را با وجود 2 الي 3 كندو در هكتار تا حدود 70 تخمين زده‌اند.

آشنايي با علف‌هاي هرز

يكي از عوامل محدودكننده كشت كلزا علف‌هاي هرز مي‌باشند، رقابت علف‌هاي هرز بر كيفيت و كميت محصول كلزا تأثير دارد.

علف‌هاي هرز نه تنها در مصرف آب‌، نور، ماده غذايي با كلزا رقابت مي‌كنند و باعث كاهش عملكرد آن مي‌شوند، بلكه اختلاط بذور علف‌هاي هرز هم خانواده (مانند خردل وحشي) با كلزا باعث پايين آمدن كيفيت روغن و كنجاله مي‌شود و يا مانند ماشك خوشه‌اي با پيچيدن به دور ساقه كلزا، در برداشت با كمباين مشكلاتي را ايجاد مي‌كنند.

خردل وحشي

Sinapis arvensis

اين گياه به نام چارلوك نيز شناخته مي‌شود. همان‌طور كه گفته شد، بذر آن مي‌تواند بذر كلزا را آلوده كند.

 

 تربچه وحشي Raphanus raphanistrum

اين گياه به نام تربچه، خردل وحشي سفيد، چارلوك وحشي نيز  معروف است. دانه و اجزا غلاف آن مي‌توانند بذور كلزا را آلوده كنند.

علف‌هاي هرز سبز شده را با ديسك يا در صورت امكان علف‌كش‌هاي عمومي نظير رانداپ و پاراكوات از بين برد (ماخار كردن)

 
بيماري‌هاي كلزا

 بیماری گیاه
بیماری گیاهی می تواند مشکل جدی در تولید کلزا باشد. تناوب زراعی بایستی بدقت طراحی شود تا میزان بیماری را در حداقل نگه داشت .
دو تا بیماری عمده در کلزا اسکلروتینیا و ساق سیاه می باشد. بیمارهای کم گزارش شده در کلزا عبارتند از زنگ سفید – لکه سیاه – سفیدک دروغین و زردی مینا. دو نوع بیماری ساق سیاه در کلزا وجود دارد : گونه ضعف (غیر بیماری زا ) و گونه سمی (بیماری زا) که گونه بیماری زای آن ایجاد پوسیدگی عمیق در ساقه گیاه در نزدیکی خاک باعث می گردد. این پوسیدگی قدرت رویش گیاه را کاهش داده و ممکن است باعث حفره در گیاه شود . گونه بیماری زای آن در سال ۱۹۹۱ برای اولین بار در ایالت داکوتا در فصل زراعی در ۲۳ مزرعه کلزا یافت شد . ساق سیاه قارچی است که اسپورها ی آن بوسیله باران و وزش باد یا بذر آلوده انتقال می یابد . واریته هایی از کلزا وجود دارند که به این نوع ساق سیاه مقاوم می باشند.
عموماً گونه آرژانتینی مقاومت بیشتری به این بیماری از خود نشان می دهد .واریته لهستانی بیشتر به این بیماری حساس می باشند .
در نواحی که ساق سیاه کلزا در آنجا گزارش شده است استفاده از ارقام مقاوم به این بیماری و تناوب زراعی در کنترل این بیماری ضروری می باشد . ساق سیاه در خردل مشکل چندانی ایجاد نمی کند زیرا بسیار مقاوم به این بیماری می باشد .
پوسیدگی ساقه اسکلروتینیا ( کپک سفید ) یک بیماری با قدرت کشندگی زیاد در آب و هوای مرطوب می باشد که این قارچ می تواند به شکل جسم سخت سیاه رنگ قارچی بنام اسکلرویتنا حدود ۵-۶ سال در خاک زنده بماند که هر گاه آب و هوا به مدت ۲-۱ هفته بصورت مرطوب باقی بماند با جذب رطوبت خاک اسکلروتینیا جوانه زده و تولید اجسام نازک شبیه قارچ ، بنام آپوتیشا می کند .
آپوتیشا حدود ۹- ۵/۴ سانتی متر طول دارد که میلیون ها اسپور هوایی را تولید می کند .
کلزا اصولاًدر مرحله گلدهی و یک مقدار بعد از گلدهی حساسترین موقع به این بیماری می باشد .اسپورها گلبرگهای کلزا پژمرده شده در آب و هوای مرطوب را آلوده می کنند . آلودگی ایجاد شده در گلبرگهای مرده کلزا به بافت های مجاور منتقل می شود و درنتیجه به شاخه های و گیاه مرده هجوم برده و باعث ایجاد حفره یا مسکن برای خود می نماید .
ساقه های پوسیده شده ، شکل سفیدی به خود می گیرند . آلودگی اسکلروتینیا در کلزا موقعی جدی خواهد بود که آب و هوای مرطوب و خنک دو هفته بعد از خرداد شروع شود و تا اوایل همین ماه که شکوفه دهی صورت می گیرد ادامه یابد .
برای مزارعی که مورد هجوم به اسکلروتینیا شده باشد حداقل به یک تناوب سه ساله زراعی بدون کاشت کلزا توصیه می گردد . در طول مدت این تناوب زراعی ضروری است که از کاشتن محصولات بسیار حساس به این بیماری از جمله آفتابگردان و لوبیای خشک ، اجتناب کرد .
قارچ کش های کوادریس ، رونیلان و تاپسین ام برای از بین بردن و مبارزه با اسکلروتینیا در کلزا به ثبت رسیده است .
تاثیر باز دارندگی در بیماری اسکلروتینیا به موقع قارچ کش نیاز دارد ،کوادریس در مرحله گلدهی ۱۵-۱۰ درصد یا ۳ تا ۷ روز بعد از آغاز گلدهی بایستی بکار برده شود که در این مرحله۱۸-۱۰ گل در ساقه اصلی رقم آرژانتینی وجود دارد . کوادریس ، وقتی اولین گلبرگ کلزا خشک شد و به زمین افتد بایستی بکار برده شود . تاخیر در کاربرد این سم ، از اثرات آن می کاهد .
رونیلان و تاپسین ام بایستی در مرحله گلدهی ۵۰ – ۲۰ درصد یا ۴ تا ۱۰ روز ، بعد از ظهور گل در کلزا صورت می گیرد که در آن موقع ۱۶- ۱۴ گل در ساقه اصلی وجود دارد .
مرحله گلدهی ۵۰ درصد آن موقعی است که کلزا بیشترین توسعه رنگ را در سطح مزرعه دارد. در آن مرحله کمتر از یک سوم نیام ها در ساقه اصلی قرار خواهند داشت و در ضمن محصول بیشتر از ۵ درصد شکوفه بزند اغلب قارچ کش ها تاثیر کمی در کنترل اسکلروتینیا کلزا دارند. کوادریس باید در غلظت ۷۰۰ سی سی تا ۱ لیتر در هر هکتار بکار برده شود که کاربرد مقدار ۷۰۰ سی سی بوسیله ثبت کنندگان سم تایید شده است . این سم اگر قبل از شروع ریزش گلبرگ ها بکار برده شود ،برای کنترل بیماری کافی بنظر می رسد .
مقدار مصرف رونیلان ۷۵۰ تا ۱۱۵۰ گرم و تاپسین نیز با همین مقدار در هر هکتاربکار می رود . اطلاعات جامع نشان می دهد که کاربرد مقدار ۳۵۰ گرم رونیلان و ۴۵۰ گرم تاپسین وقتی بموقع بکار برده شود اثر عالی برای کنترل اسکلرینا در تحت فشار شدید بیماری دارد .
موقعی باید تصمیم به سم پاشی کرد که:
۱) پتانسیل عملکرد بالای نرمال (حدود ۲۵۰۰ کیلو) در هکتار باشد یا قیمت کلزا در حداقل آن باشد .
۲) اگر هوا در موقع گلدهی مرطوب گردد (حداقل ۲۵ تا ۵۰ میلیمتر در عرض دو هفته قبل از گلدهی )
۳) اگر بارندگی بیشتر و رطوبت بالا باشد .
۴) اسکلروتینیا مشکل چندین سال اخیر در مزرعه که بصورت متناوب مورد کشت کلزا قرار گرفته باشد یا اگر مزارع نزدیک به آن ،اگر کلزا در تناوب زراعی سه ساله یا کمتر باشد انتظار می رود که یک قارچ کش حتماً مورد استفاده قرار گیرد .

ساق سياه Leptosphaeria maculans

عامل بيماري نوعي قارچ است. اين قارچ در بذور آلوده، بقاياي آلوده و نيز علف‌هاي هرز (به عنوان ميزبان واسطه) دوام مي‌آورند.

آلودگي برگي

به وسيله بذر آلوده يا اسپورهاي قارچ برگ‌ها آلوده مي‌شوند و روي آنها نقاطي به رنگ سبز روشن ديده مي‌شود كه بعداً نازك و چرمي مي‌گردند.

 

آلودگي ساقه

به صورت شانكر (زخم)هايي روي ساقه نمايان مي‌شود. زمان بروز آلودگي ساقه، نيمه دوم بهار (مرحله گلدهي گياهان) است.

روش كنترل

شخم مزارع آلوده به بقاياي بيماري كلزا

تناوب حداقل چهار ساله

استفاده از بذور ضدعفوني شده و ماشين آلات تميز

پوسيدگي اسكلروتينيايي ساقه Sclerotinia sp.

اين بيماري نيز در اثر نوعي قارچ ايجاد مي‌شود كه در شرايط آب و هوايي مرطوب و گرم كه مصادف با گلدهي كلزا مي‌باشد بيشترين شدت را دارد.

ظهور بوته‌هاي زودرس در ميان بوته‌هاي طبيعي و سالم است. روي ساقه لكه‌هاي بزرگ سفيد و بي‌رنگ به وجود مي‌آيد.

بهترين روش كنترل اين بيماري پيشگيري است. در اين راستا رعايت تناوب زراعي 4 ساله با گياهان غير حساس با گياهان غير حساس امري مهم است.

 

آفات مهم كلزا

شته مومي كلم Brevicoryne brassica

از جمله آفات مهمي است كه به برگ، ساقه، گلچه و كپسول‌هاي در حال رشد كلزا حمله نموده و با مكيدن شيره سلولي باعث كاهش شديد رشد و ايجاد تغيير شكل مي‌گردد. اين آفت بسته به شرايط آب و هوايي از اواخر زمستان تا اواسط فروردين به حالت طغياني درمي‌آيد. به طوري كه در مزارع به گل نشسته تراكم آفت مانع از رشد گياه شده و از عملكرد محصول به ميزان قابل توجهي مي‌كاهد.

استفاده از سموم فسفره مانند :

ـ متاسيستوكس به ميزان 5/1 ليتر در هكتار

ـ پريمور به ميزان 1 ليتر در هكتار (مصرف پريمور به علت كم خطر بودن روي زنبور، در مزارعي كه اطراف آنها به پرورش زنبور عسل مبادرت مي‌گردد، توصيه مي‌شود.

 

سوسك پلن‌خوار Epicometis hirta

يكي ديگر از آفات مهم كلزا مي‌باشد كه در مراحل غنچه‌دهي و گل‌دهي به گياه حمله كرده و با از بين بردن گلچه‌ها و تغذيه از گرده گل‌هاي كلزا، گرده افشاني و تشكيل كپسول را مختل مي‌كند و باعث كاهش عملكرد دانه مي‌شود.

در نهايت مي‌توان از سم‌هاي فسفره مانند : فوزالن و يا سموم كلره مانند اندوسولفان استفاده كرد.

مصرف اندوسولفان به علت كم خطر بودن، در مناطقي كه حشرات گرده افشان مانند زنبور عسل نگهداري مي‌شوند، توصيه مي گردد.

 

كك Psylliodes chrysocephala

از آفات مهم كلزا در مراحل اوليه رشد مي‌باشد. اين سوسك‌ها معمولاً از محل‌هاي زمستاني خود به صورت توده‌اي، مهاجرت و پرواز نموده و به طور ناگهاني به مزارع حمله كرده و از قسمت‌هاي هوايي گياه (برگ‌ها) تغذيه مي‌كنند و آن را سوراخ سوراخ مي‌كنند.

استفاده از سموم فسفره تماسي مانند : فوزالن به ميزان 2 تا 5/2 ليتر در هكتار و ديازينون به ميزان 5/1 تا 2 ليتر در هكتار

  

سوسك منداب Entomoscelis adonidis

از آفات مهم كلزا در مرحله روزت مي‌باشد كه با تغذيه از برگ‌هاي گياه باعث كاهش مقاومت به سرما و در نهايت كاهش عملكرد دانه مي‌گردد.

 

پروانه سفيده كوچك كلم Pieris  rapae

حشرات كامل پروانه‌هاي سفيد رنگي هستند. حشرات نر روي بال‌هاي جلويي يك خال سياه رنگ و حشرات ماده روي بال‌هاي جلويي دو خال سياه‌رنگ دارند. حشرات كامل يعني پروانه‌ها معمولاً خسارت نمي‌زنند ولي لاروهاي آنها به كلزا حمله مي‌كنند.

دشمنان طبيعي مانند زنبوران خانواده تريكودرما و براكونيده نيز در كنترل اين آفت در طبيعت مؤثرند.

استفاده از سموم فسفره مانند : فوزالن به ميزان 5/1 تا 2 ليتر در هكتار

ديازينون به ميزان 5/1 ليتر در هكتار

 

 

+ نوشته شده در  دوشنبه بیست و چهارم آبان 1389ساعت 10:9  توسط امیر طغرائی  |